Firibgarlarning yangi usullari: pullaringizni qanday himoya qilasiz?

Soxta to‘lov cheklari, yolg‘on davlat to‘lovlari, zararli ilovalar va soxta jarima xabarlari — firibgarlar pulingiz hamda shaxsiy ma’lumotlaringizni qo‘lga kiritish uchun turli usullardan foydalanmoqda.

AloqaBank kiberxavfsizlik xizmati 2026-yil kuzida O‘zbekistonda kuzatilgan firibgarlik sxemalarini jamladi.

Eng ko‘p uchrayotgan 5 ta firibgarlik sxemasi:

  1. Soxta to‘lov cheklari
    Firibgarlar pul o‘tkazilganini tasdiqlovchi soxta chek yoki skrinshot yuboradi. Pul kelib tushganini tekshirmasdan mahsulotni topshirmang.
  2. Soxta davlat to‘lovlari
    “15 million so‘mgacha yordam puli” yoki “ijtimoiy to‘lov” va’da qiluvchi saytlar shaxsiy ma’lumot, pasport nusxasi yoki oldindan to‘lov talab qilishi mumkin.
  3. Zararli APK-fayllar
    “Yangi o‘zbekcha klaviatura” kabi nomdagi fayllar telefoningizdagi SMS va shaxsiy ma’lumotlarga kirish imkonini beruvchi zararli dastur bo‘lishi mumkin.
  4. Soxta jarima xabarlari
    Poytaxt Parking nomidan yuborilgan qarzdorlik haqidagi SMS va soxta havolalar orqali firibgarlar bank karta ma’lumotlarini qo‘lga kiritishga urinmoqda.
  5. Soxta yutuqlar
    “Siz sovrin yutdingiz” degan qo‘ng‘iroqlar orqali sizni kredit yoki muddatli to‘lov rasmiylashtirishga undashlari mumkin. Natijada sovrin o‘rniga qarz bilan qolasiz.

O‘zingizni himoya qilish uchun 7 qoida:

  • SMS va Telegram tasdiqlash kodlarini hech kimga bermang.
  • Noma’lum APK-fayllarni o‘rnatmang.
  • Pul tushumini faqat o‘z bankingiz ilovasida tekshiring.
  • Davlat to‘lovi yoki sovrinni olish uchun oldindan pul to‘lamang.
  • Boshqa birov uchun o‘z nomingizga kredit rasmiylashtirmang.
  • Shubhali havolalarni ochmang, jarima va qarzdorlikni rasmiy manbalardan tekshiring.
  • Tanishlaringiz messenjer orqali pul so‘rasa, avval qo‘ng‘iroq qilib aniqlashtiring.

Agar karta ma’lumotlaringizni kiritgan yoki shubhali operatsiyani sezgan bo‘lsangiz, kartangizni darhol bloklang va bankka murojaat qiling.

Shubhali vaziyatda shoshilmang — avval tekshiring. Moliyaviy xavfsizlik hushyorlikdan boshlanadi.